Κόκκινος Πλανήτης

Διάβημα στο υπουργείο εξωτερικών για την ασφάλεια των ακτιβιστών του Free Gaza Movement

2008-08-21T12:01:21+00:00

Εντός της ημέρας οι βουλευτές Α' και Β' Πειραιά Θ. Δρίτσας και Π. Λαφαζάνης θα κάνουν διάβημα στο Υπουργείο Εξωτερικών, καταθέτοντας το ακόλουθο κείμενο:

Δύο πλοία για τη Γάζα: Ο ΣΥΡΙΖΑ στο πλευρό των ακτιβιστών

2008-08-21T12:01:21+00:00

Ο Τάσος Κουράκης στο ταξίδι προς τη Γάζα

2008-08-21T12:01:19+00:00

(Τα δύο πλοία πέρασαν σήμερα στην Κύπρο από επιθεώρηση ασφάλειας και αναμένεται άμεσα να αναχωρήσουν από το λιμάνι της Λάρνακας για το διάρκειας 30 ωρών –σύμφωνα με εκτιμήσεις- ταξίδι τους προς τη Γάζα).

Σύμφωνα με δελτίο τύπου του ΣΥΡΙΖΑ ο βουλευτής του Τάσος Κουράκης θα είναι μεταξύ των σαράντα τριών επιβαινόντων στα πλοία του Free Gaza Movement. Όπως αναφέρει μεταξύ άλλων η ανακοίνωση:
«Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η ανακοίνωση του Ισραηλινού Πολεμικού Ναυτικού ότι δεσμεύει για στρατιωτικά γυμνάσια όλη τη θαλάσσια περιοχή που περιβάλλει τη Γάζα. Η προκλητική αυτή ενέργεια είναι μια ακόμα πράξη αυθαιρεσίας και περιφρόνησης της διεθνούς νομιμότητας από τη μεριά του Ισραήλ. Η Ισραηλινή πρόκληση κάνει ακόμα πιο επιτακτική την παρέμβαση της Ελληνικής κυβέρνησης σε διεθνές επίπεδο για να περάσουν τα πλοία και να μην ασκηθεί βία κατά των ακτιβιστών. Η κατοχική βία δεν πρέπει να σταματήσει τη διεθνή αλληλεγγύη!»

Διαβάστε ακόμα το διάβημα που θα καταθέσουν στο υπουργείο εξωτερικών 13 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ και 2 του ΠΑΣΟΚ με το οποίο ζητούν από την υπουργό εξωτερικών Ν. Μπακογιάννη «...να εγκαταλείψει τη στάση άρνησης ανάληψης ευθύνης και να αναλάβει τις αναγκαίες διμερείς και διεθνείς πολιτικές και διπλωματικές πρωτοβουλίες, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ομαλή και απρόσκοπτη ολοκλήρωση του ταξιδιού αλληλεγγύης των μελών της κίνησης «FREE GAZA MOVEMENT» προς τα παράλια της αποκλεισμένης Γάζας, να αποτραπεί κάθε βίαιη σε βάρος τους ενέργεια και να εξασφαλιστεί η ζωή, η σωματική ακεραιότητα και η ελευθερία των επιβαινόντων στα δύο σκάφη ακτιβιστών».

Έτοιμα για αναχώρηση από τη Λάρνακα τα πλοία του Free Gaza

2008-08-21T12:00:06+00:00

Τα δύο πλοία πέρασαν σήμερα στην Κύπρο από επιθεώρηση ασφάλειας και αναμένεται άμεσα να αναχωρήσουν από το λιμάνι της Λάρνακας για το διάρκειας 30 ωρών -σύμφωνα με εκτιμήσεις- ταξίδι τους προς τη Γάζα.
Σύμφωνα με την Κυπριακή εφημερίδα «Φιλελεύθερος», η ισραηλινή πρεσβεία στην Κύπρο ζήτησε απο τις λιμενικές αρχές να ενημερωθεί όταν αναχωρήσουν τα πλοία, ώστε οι ισραηλινές αρχές να παρακολουθούν την κατάσταση.
Εκπρόσωπος του Ισραηλινύ υπουργείου εξωτερικών δήλωσε στο Associated Press πως οι ακτιβιστές έχουν ενημερωθεί με επιστολή ότι η ανθρωπιστική βοήθεια που μεταφέρουν πρέπει να παραδοθεί μέσω των ελεγχόμενων από το Ισραήλ συνοριακών περασμάτων. Αρνήθηκε δε να απαντήσει σε ερώτηση σχετική με το πως θα αντιμετωπίσει το Ισραήλ την προσπάθεια των πλοίων να σπάσουν τον αποκλεισμό.
Οι διοργανωτές της κίνησης και τα μέλη της αποστολής θεωρούν πως το ζήτημα δεν είναι απλά να παραδοθεί η ανθρωπιστική βοήθεια που μεταφέρουν. Δηλώνουν πως η κίνησή τους δεν έχει αποκλειστικά ανθρωπιστικό χαρακτήρα, αλλά σχετίζεται κυρίως με το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που καταπατούνται βάρβαρα, από το συνεχιζόμενο αποκλεισμό της Λωρίδας της Γάζας. Σκοπός τους είναι να τραβήξουν την προσοχή της διεθνούς κοινότητας στο δράμα των 1.500.000 Παλαιστινίων που υποφέρουν από τον αποκλεισμό. Γι’ αυτό και επιμένουν στην προσπάθειά τους τα δύο πλοία να φτάσουν στο λιμάνι της Γάζας, σπάζοντας έμπρακτα τον αποκλεισμό.

Στο ταξίδι για τη Γάζα και ο Τάσος Κουράκης

Σύμφωνα με ανακοίνωση τύπου του ΣΥΡΙΖΑ ο βουλευτής του Τάσος Κουράκης θα είναι μεταξύ των σαράντα τριών επιβαινόντων στα πλοία του Free Gaza Movement. Στην ανακοίνωση αναφέρεται επίσης πως «Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η ανακοίνωση του Ισραηλινού Πολεμικού Ναυτικού ότι δεσμεύει για στρατιωτικά γυμνάσια όλη τη θαλάσσια περιοχή που περιβάλλει τη Γάζα. Η προκλητική αυτή ενέργεια είναι μια ακόμα πράξη αυθαιρεσίας και περιφρόνησης της διεθνούς νομιμότητας από τη μεριά του Ισραήλ. Η Ισραηλινή πρόκληση κάνει ακόμα πιο επιτακτική την παρέμβαση της Ελληνικής κυβέρνησης σε διεθνές επίπεδο για να περάσουν τα πλοία και να μην ασκηθεί βία κατά των ακτιβιστών. Η κατοχική βία δεν πρέπει να σταματήσει τη διεθνή αλληλεγγύη!»

Διαβάστε ακόμα το διάβημα που θα καταθέσουν στο υπουργείο εξωτερικών 13 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ και 2 του ΠΑΣΟΚ, με το οποίο ζητούν από την υπουργό εξωτερικών Ν. Μπακογιάννη «...να εγκαταλείψει τη στάση άρνησης ανάληψης ευθύνης και να αναλάβει τις αναγκαίες διμερείς και διεθνείς πολιτικές και διπλωματικές πρωτοβουλίες, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ομαλή και απρόσκοπτη ολοκλήρωση του ταξιδιού αλληλεγγύης των μελών της κίνησης «FREE GAZA MOVEMENT» προς τα παράλια της αποκλεισμένης Γάζας, να αποτραπεί κάθε βίαιη σε βάρος τους ενέργεια και να εξασφαλιστεί η ζωή, η σωματική ακεραιότητα και η ελευθερία των επιβαινόντων στα δύο σκάφη ακτιβιστών».

Από το aljazeera

Στο λιμάνι της Γάζας περιμένουν... (από το Press TV)

Μπάνια του λαού 24 Αυγούστου 2008

2008-08-21T10:09:57+00:00

Το κράτος ως νυχτοφύλακας

2008-08-21T10:02:46+00:00

Η άποψη ότι η ελεύθερη αγορά βοήθησε στην ανάπτυξη του τρίτου κόσμου και την άνοδο των εισοδημάτων διεθνώς δεν μας απαλλάσσει από την υποχρέωση της οριοθέτησης των αρνητικών συνεπειών που δημιουργήθηκαν. Η απόκτηση μεγάλης επιρροής από τις επιχειρήσεις καθορίζει άμεσα την κοινωνική ζωή των πολιτών. Το αν το πρωτεύον θέμα θα είναι η δημοκρατική διακυβέρνηση ή η οικονομική ανάπτυξη είναι κάτι που αφορά άμεσα τους πολίτες. Όμως, το κράτος από το ρόλο του νυχτοφύλακα δεν μπορεί πλέον να διασφαλίσει τις βασικές δημοκρατικές κατακτήσεις προηγούμενων γενεών.

Μετά τον Β' παγκόσμιο πόλεμο και τον εμφύλιο στη Ν. Κορέα υπήρχαν περισσότεροι από 3 εκατομμύρια άνθρωποι νεκροί ενώ ακόμη περισσότεροι έγιναν πρόσφυγες. Η Ν.Κορέα ήταν μια διαλυμένη χώρα με τον πληθυσμό της να πεθαίνει από την πείνα και το κρύο. Το μέσο κατά κεφαλήν ετήσιο εισόδημα ήταν 67$, μικρότερο ακόμη και από αυτό της Γκάνας. Το 1961 ο στρατηγός – δικτάτορας Παρκ Τσιου Χινγκ κατέλαβε την εξουσία και με σύνθημα την οικονομική ανάπτυξη οδήγησε σε αλματώδη αύξηση το ΑΕΠ και σε μεγάλη οικονομική μεγέθυνση την Ν.Κορέα. Όμως, η αυταρχική κυβέρνηση του στρατηγού Παρκ δεν επέτρεπε τις εργατικές διεκδικήσεις και τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Έρευνες και μαρτυρίες εκείνης της περιόδου καταγράφουν μια τραγική κατάσταση για τους εργαζομένους. Μόνο με την κατάκτηση της δημοκρατίας την δεκαετία του 1980 οι Κορεάτες κατάφεραν να απολαύσουν ένα ανεκτό επίπεδο ποιότητας ζωής. Χωρίς, λοιπόν, δημοκρατία η ποιότητα ζωής δεν βελτιώνεται, η εργασία μετατρέπεται σιγά, σιγά σε σκλαβιά και το θαύμα της οικονομικής μεγέθυνσης αφορά μόνο αυτούς που θα επιζήσουν.

Τολμώ, κατά αναλογία, να παρομοιάσω την κατάσταση που επικρατούσε στην Ν.Κορέα τα χρόνια του στρατηγού Παρκ με την σύγχρονη πραγματικότητα. Η οικονομική ανάπτυξη ήταν μεγάλη, αλλά η δομή και ο ρόλος των επιχειρήσεων αμφισβητείται έντονα, είτε λόγω κακών επιχειρηματικών πρακτικών, είτε λόγω της εξουσίας που έχουν αποκτήσει μέσα από τον έλεγχο βασικών δομών της οικονομικής ζωής (επικοινωνίες, μεταφορές, ΜΜΕ) και τον έμμεσο ή άμεσο έλεγχο που ασκούν στο κράτος και ο οποίος δεν είναι πολιτειακά αποδεκτός. Το καθεστώς, δε, που βιώνουν οι εργαζόμενοι μέσα στις επιχειρήσεις αυτές σίγουρα δεν υπόκειται στο πλαίσιο μιας δημοκρατικής διακυβέρνησης. Συνεπώς, είμαστε μπροστά σε μια συγκέντρωση εξουσιών που ούτε οι φιλελεύθεροι δεν θα έπρεπε να ανέχονται.

Πράγματι, οι κλασικοί φιλελεύθεροι αμύνθηκαν ενάντια στον κρατικό παρεμβατισμό και προώθησαν την έννοια της προστασίας της ιδιοκτησίας με την αρχή ότι απέναντί τους είχαν μόνο έναν αντίπαλο, το κράτος. Ένα κράτος που προάσπιζε τα κληρονομικά δικαιώματα εξουσίας, αναπαρήγαγε φεουδαλικά συστήματα διοίκησης και ασκούσε εξουσία χωρίς νομιμοποίηση και έλεγχο. Πολλές φορές είχαν να αντιμετωπίσουν την εκκλησία και την κρατική αυταρχικότητα (Hobbes). Συνεπώς, ο μόνος κίνδυνος για την ελευθερία ήταν τότε το κράτος.

Σήμερα, όμως, αφού μια επιχείρηση μπορεί να πάρει αποφάσεις που αφορούν χιλιάδες ή δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους, αυτό σημαίνει ότι συγκεντρώνει εξουσίες που δεν είχαν προβλεφθεί από τους κλασσικούς φιλελεύθερους. Αλλά και η άμεση επιρροή ή έλεγχος που ασκούν στο κράτος μοιάζει με την εξουσία που ασκούσαν στο κράτος φεουδάρχες και πρίγκιπες. Τότε η ελεύθερη αγορά αποτελούνταν από μικρούς, κυρίως, επιχειρηματίες χωρίς μεγάλο κίνδυνο για τεράστιες αποκλίσεις στη συγκέντρωση πλούτου. Σήμερα όλοι αυτοί οι μικροί επιχειρηματίες δεν ελέγχουν πια την εργασία τους έχοντας συγχωνευθεί σε μεγάλες επιχειρήσεις. Ο επίσης κλασικός φιλελεύθερος αριστοκράτης Αλεξ Τοκβίλ έλεγε ότι οι άνθρωποι πρέπει να ελέγχουν την εργασία τους για να αισθάνονται ευτυχισμένοι ακόμη και αν αυτό είναι οικονομικά λιγότερο αποτελεσματικό.

Η κριτική όμως συνεχίζεται και από νεότερους φιλελεύθερους όπως οι Χάγιεκ (Hayek). Σούμπετερ, Πρέστοβιτς (C.V. Prestowitz, οικονομικός σύμβουλος του Ρήγκαν). Ασκούν έντονη κριτική στην ισχυρή νομική υπόσταση που έχουν αποκτήσει οι επιχειρήσεις, επικρίνουν την εξαφάνιση του μικροεπιχειρηματία, υποστηρίζουν ότι η γιγάντωση των επιχειρήσεων βασίζεται όχι στην ελεύθερη αγορά αλλά στη στενή τους συνεργασία και προστασία από το κράτος. Ο ίδιος ο Άνταμ Σμίθ (A. Smith) το είχε προβλέψει όταν έλεγε ότι: "η ποταπή αρχή των αφεντικών είναι: όλα για εμάς και τίποτα για το λαό, χρησιμοποιώντας τον κρατικό παρεμβατισμό για την προώθηση των συμφερόντων τους".

Ο σημαντικός φιλόσοφος του εμπειρικού λογικισμού, Καρνάπ (Carnap), έλεγε ότι στη λογική δεν υπάρχει ηθική. Αν οι λογικές εξισώσεις της πυρηνικής φυσικής μπορούν να οδηγήσουν σε παγκόσμιο πόλεμο, αυτό δεν είναι ευθύνη της φυσικής. Το ίδιο ισχύει και με τα οικονομικά. Η οικονομική επιστήμη δεν έχει ηθική, οι άνθρωποι πρέπει να θέτουν τα όρια που είναι αποδεκτά από αυτούς. Η μείωση των δημοκρατικών ελευθεριών επιβάλει τη θεσμοθέτηση άλλων ορίων. Όπως έλεγε ο Βίτγκενστάιν αν δεν ξεπεράσουμε ένα όριο δεν ξέρουμε πού θα πρέπει να το τοποθετήσουμε. Σήμερα το ξεπεράσαμε αυτό το όριο. Η εξουσία των μεγάλων επιχειρήσεων είναι σχεδόν ανεξέλεγκτη και επηρεάζει σημαντικά όχι μόνο τις οικονομικές αποφάσεις αλλά και τις δημοκρατικές κατακτήσεις- ελευθερίες.

Δεν μπορεί να υπάρχει δημοκρατία όταν οι επιχειρήσεις ελέγχουν τους οικονομικούς θεσμούς, αφού ελέγχοντας τους μπορούν και να καθορίζουν τη ζωή όλων μας χωρίς τη δημοκρατική μας συναίνεση και την απαραίτητη λαϊκή λογοδοσία. Το κράτος περιορίζεται στο ρόλο του νυχτοφύλακα. Το γεγονός αυτό ανατρέπει τις βασικές φιλελεύθερες δημοκρατικές διεκδικήσεις των κλασσικών του φιλελευθερισμού. Πρόκειται για ένα νέο μοντέλο που πολλοί αποκαλούν νεο-φιλελευθερισμό και δίνει προτεραιότητα στην οικονομική ανάπτυξη και την σχεδόν πλήρη ελευθερία των μεγάλων επιχειρήσεων, όπως κατ' αναλογία έκανε και ο στρατηγός Πάρκ στη Νότιο Κορέα.

Συνεπώς, ενώ μέσω της υπακοής υπάρχει παραγωγική οικονομική ζωή, χωρίς την αντίσταση, δεν μπορεί να υπάρξει ελευθερία.

Βιβλιογραφία
1) Π.Κιτομηλίδης, "Νεότερη πολιτική θεωρία", εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα, 1996.
2) Τ.Μίχα:"Ν.Τσόμσκι και φιλελευθερισμός", εκδόσεις κριτική 2007.
3) Β. Κράφτ,"Ὁ κύκλος της Βιέννης και η γέννηση του νεοθετικισμού (Σλίκ, βιτγκενστάινμ Κάρναπ, Πόππερ)" ,εκδόσεις γνώση, Αθήνα 1986.
4) J.S.Mill, "Ωφελιμισμός", εκδόσεις Πόλις,Αθήνα 2002.
5) Τ.Χόμπς,"Λεβιάθαν", εκδόσεις γνώση,Αθήνα 1989.
6) Α.Κοντ-Σπονβιλ, "Είναι ηθικός ο καπιταλισμός;". εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 2005.
7) Too much corporate power, Business Week

Για μια ρεαλιστική ουτοπία

2008-08-21T10:02:46+00:00

Τα αδιέξοδα του σημερινού συστήματος υπερ-κατανάλωσης, μειωμένων πολιτισμικών αξιών, φτώχειας για μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού, ανισότητας και καταστροφής του ανθρώπου μέσω της μόνιμης εξάντλησης του περιβάλλοντος είναι προφανή. Επειδή όμως οι πολίτες δεν φαίνεται να μπορούν να δουν κάποιο άλλο μοντέλο ζωής προχωρώ σε κάποιες πολύ ρεαλιστικές προτάσεις προς μια μελλοντική ρεαλιστική ουτοπική κοινωνία ανθρώπων. Τα παρακάτω είναι ενδεικτικά των λύσεων που μπορούμε να σκεφτούμε για να βγούμε από τα κουτάκια των καθιερωμένων μοντέλων. Λύσεις ο άνθρωπος θα βρίσκει πάντοτε, εδώ ο στόχος είναι μια σύντομη εισαγωγή στη σκέψη.

1) Το παράδειγμα της Ιαπωνίας αλλά και η σημερινή κατάσταση στις ΗΠΑ οδηγεί στην υιοθέτηση ενός άλλου μοντέλου ανάπτυξης με πιο «αποδεκτά» απαιτούμενα επίπεδα αύξησης του ΑΕΠ. Ο συμβιβασμός σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα κερδοφορίας και κατανάλωσης, σε πρώτη φάση, θα οδηγήσει στην καταστροφή πολλές επιχειρήσεις και θα συρρικνώσει εντυπωσιακά τα επίπεδα κερδοφορίας. Σε δεύτερη φάση, όμως, θα οδηγήσει σε μια πιο ποιοτική και βιώσιμη ανάπτυξη. Θα μπορέσουν να θεσμοθετηθούν νέοι κανόνες και να αφομοιωθούν νέες αξίες ζωής. Ο βίαιος καπιταλισμός που γνωρίζουμε δεν θα υπάρχει.

2) Πολλές επιχειρήσεις θα αναγκαστούν να μοιράσουν δωρεάν μετοχές –μερίδια στους πολίτες, ως τη μόνη πηγή εισοδήματος γι’ αυτούς τους πολίτες, οι οποίοι δεν θα έχουν εργασία. Παράλληλα, η συντήρηση και όχι η δημιουργία νέων προϊόντων θα αποτελεί την ουσία της εργασίας. Θα υπάρξουν άλλες μορφές συμμετοχικών-συνεταιριστικών οργανώσεων με ανθρώπινη κουλτούρα.

3) Θα υπάρχει έντονη φορολογία για την χρήση των φυσικών πόρων. Η φορολογία αυτή θα καταβάλλεται κατά την εξόρυξη π.χ. του πετρελαίου ή άλλων πόρων και όχι κατά την πώληση των προϊόντων.

4) Θα πρέπει να υπάρχει αντίστοιχη μεγάλη φορολόγηση για την μόλυνση του περιβάλλοντος. Η κλασσική οικονομική θεωρία θεωρούσε μέχρι σήμερα κέρδος για την επιχείρηση το να ρίχνει τα απόβλητά της σε ένα ποτάμι. Μετρούσε αυτό το επιπλέον κέρδος στην αύξηση του ΑΕΠ αλλά δεν υπολόγιζε τη μείωση των κοινωνικών αγαθών μέσω της μόλυνσης. Είναι σωστή μια τέτοια οικονομική θεώρηση; Αν ήταν σωστή, γιατί σήμερα μιλάμε για επισιτιστική κρίση, για εξάντληση της βιόσφαιρας και για επιπτώσεις που επιστρέφουν στην οικονομία; (αλλά και για φτώχεια και μειωμένη ποιότητα ζωής). Προφανώς η οικονομική γλώσσα και επιστήμη θα πρέπει να αλλάξουν δραστικά. Και αυτό γίνεται σήμερα με την πιο πλήρη κατανόηση της πολύπλοκης μηχανής της οικονομίας.

5) Ασφαλώς θα πρέπει να εφαρμοστεί υψηλή φορολόγηση στα είδη πολυτελείας.

6) Μεγάλη συρρίκνωση θα πρέπει να υποστεί ο χρηματοοικονομικός τομέας που παράγει «τεχνητό» εισόδημα και πλούτο μέσω της κερδοσκοπίας και του τραπεζικού δανεισμού. Η μελλοντική οικονομία δεν θα βασίζεται στην προεξόφληση της με κάθε τίμημα ραγδαίας μελλοντικής οικονομικής μεγέθυνσης.

7) Δεν πρέπει να σκεφτόμαστε με όρους του παρελθόντος. Για έναν βιώσιμο κόσμο θα πρέπει να υπάρχει άλλου είδους έλεγχος που θα λαμβάνει υπόψη τους δημογραφικούς παράγοντες. Δεν μπορούμε να επεκτεινόμαστε αριθμητικά αδιάκοπα και να πιστεύουμε ότι αυτό μπορεί να είναι βιώσιμο εσαεί.

8) Το ίδιο θα πρέπει να γίνει με τα αγαθά, τον κεφαλαιουχικό εξοπλισμό, τη χρήση των πόρων γενικότερα. Η αρχή πρέπει να είναι η οικολογική αντικατάσταση, η κοινή χρήση πραγμάτων, η αντοχή τους στο χρόνο.

9) Όλα θα λειτουργούν με ιδεατό οικολογικό τρόπο: από τα μέσα μεταφοράς, τις πηγές ενέργειας μέχρι τις κατοικίες.

10) Πολλές εργασίες που υπάρχουν σήμερα θα μπορούσαν να αντικατασταθούν με πολιτικές απασχόλησης που προάγουν τη γνώση και την εκπαίδευση. Όχι με τον χρησιμοθηρικό τρόπο που επικρατεί σήμερα αλλά με στόχο την πνευματική άνοδο των πολιτών.

11) Λιγότερη εργασία, λιγότερα αγαθά, λιγότερη κατανάλωση, λιγότερο εισόδημα, περισσότερος ελεύθερος χρόνος, καλύτερες και πιο ποιοτικές συνθήκες ζωής.

12) Η απληστία ως παραγωγικό και αποδεκτό ηθικό χαρακτηριστικό πρέπει να εξαλειφθεί. Η απληστία είναι σήμερα η ουσία της ελεύθερης αγοράς, η ουσία της συνεχούς επέκτασης και της συνεχούς καταστροφής των πάντων.

Τα κινήματα διεθνώς έχουν ένα σπουδαίο ρόλο να παίξουν στην πίεση προς μια καλύτερη κοινωνία που είναι εφικτή. Η στρατικοποίηση της σκέψης, στα πλαίσια της ελεύθερης αγοράς, ως το μόνο μέσο για τη συνέχιση της ζωής είναι η μεγαλύτερη πλάνη. Το αποδεικνύει η σημερινή περιβαλλοντική κρίση που με μαθηματική ακρίβεια σε 50 χρόνια ακόμη θα έχει καταστρέψει οριστικά τον άνθρωπο. Το οικονομικό, παγκοσμιοποιημένο σύστημα όπως το ξέρουμε ξεπέρασε τα όριά του.

Οι πολέμιοι αυτής της λογικής τυφλώνονται από τα στερεότυπα και τα σύμβολα της παραδοσιακής αριστεράς. Η λογική όμως είναι αμείλικτη, ο νεοφιλελευθερισμός που βλέπουμε παντού γύρω μας, δεν είναι τίποτε άλλο από «ένα βιάγκρα του γερασμένου καπιταλισμού» , όπως έλεγε ο Amin Samir.

Σημειώσεις:

1) Herman Daly, Τα οικονομικά σε έναν πλήρη κόσμο, Scientific American-Ελληνική Έκδοση, Κάτοπτρο, 2008.

2) Immanuel Wallerstein, Ουτοπιστική, εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα, 2007.

3) Agence Global, Immanuel Wallerstein's articles.

Διαφθορά: Η πράξη ως πολιτική απάντηση

2008-08-21T10:02:46+00:00

Θα προσπαθήσω να πω τη γνώμη μου για τη διαφθορά και το σκάνδαλο Siemens με λόγια της Αρνέτ (H. Arendt) και το δοκίμιο της "Περί Βίας".

"Όλες οι κυβερνήσεις στηρίζονται στην κοινή γνώμη ....ακόμη και ο Ένας που κυβερνά εναντίον όλων χρειάζεται βοηθούς στο έργο της βίας...η δύναμη της κυβέρνησης εξαρτάται από τον αριθμό των ανθρώπων που τη στηρίζουν"

"Η υποστήριξη του κόσμου είναι αυτή που δίνει δύναμη στους θεσμούς μιας χώρας κι αυτή η υποστήριξη δεν είναι παρά η συνέχιση της συναίνεσης που πρώτα-πρώτα έφερε στον κόσμο τους νόμους"

"Η ΔΥΝΑΜΗ αντιστοιχεί στην ικανότητα του ανθρώπου, όχι απλώς να πράττει, αλλά να πράττει από κοινού...κάποιος έχει δύναμη όταν του παρέχεται η βούληση ορισμένων ανθρώπων να ενεργεί εξ ονόματός τους"

"ΤΟ ΚΥΡΟΣ...είναι η άνευ όρων αναγνώριση από εκείνους που καλούνται να υπακούσουν, δεν χρειάζεται ούτε καταπίεση, ούτε πειθώ".

Σημειώνω εδώ ότι σήμερα στη χώρα μας οι πολιτικοί και ιδίως οι άμεσα εμπλεκόμενοι με τα σκάνδαλα δεν στηρίζονται από την κοινή γνώμη. Οι θεσμοί (κόμματα, δικαιοσύνη, πολιτικοί) δεν έχουν πια τη συναίνεση που τους δημιούργησε λόγω της αποκάλυψης της διαπλοκής και της αδράνειας της δικαιοσύνης (που σε άλλες περιπτώσεις βιάζεται να δράσει). Παράλληλα, η κυβέρνηση δεν έχει πια ούτε δύναμη ούτε κύρος. Συνεπώς από εδώ και πέρα ο μόνος τρόπος να δρα η κυβέρνηση θα είναι η καταπίεση. Ενάντια στην καταπίεση και την έλλειψη της κυβερνητικής και πολιτικής νομιμοποίησης οι πολίτες δικαιούνται (στα πλαίσια της προάσπισης της δημοκρατίας) να αντιδράσουν ακόμη και πολύ δυναμικά. Για το θέμα αυτό η Αρνέτ λέει:

"Η πλειοψηφία που παρακολουθεί αδρανής...στην πραγματικότητα είναι ήδη κρυφός σύμμαχος της (διεφθαρμένης) μειοψηφίας (ελίτ)....μήπως η ησυχία δεν αποτελεί σαφή εκδήλωση νέκρας ή μαρασμού;"

"Τα ξεσπάσματα βίας προηγούνται της ανάδυσης μιας νέας κοινωνίας αλλά δεν την προκαλούν....όπως και οι ωδίνες του τοκετού"

"Η αποσύνθεση συχνά γίνεται καταφανής μόνο σε ανοιχτή σύγκρουση, κι ακόμη και τότε, όταν η δύναμη είναι ήδη στο δρόμο, χρειάζεται κάποια ομάδα ανθρώπων, προετοιμασμένων για ένα τέτοιο ενδεχόμενο, που θα την περισυλλέξει και θα αναλάβει την ευθύνη"

"Η δύναμη αναδύεται όποτε οι άνθρωποι συνευρίσκονται και δρουν από κοινού"

"Η οργή και η βία που μερικές φορές τη συνοδεύει, ανήκει στα "φυσικά" ανθρώπινα πάθη, και η όποια θεραπεία του ανθρώπου απ' αυτά τα πάθη δεν θα σήμαινε τίποτε άλλο από τον απανθρωπισμό και τον ευνουχισμό του ανθρώπου"

"Για να αντιδράσει κανείς λογικά πρέπει πρώτα να συγκινηθεί...η απουσία συγκινήσεων δεν προάγει την ορθολογικότητα"

"Όπου είναι όλοι ένοχοι δεν είναι κανένας, οι ομολογίες συλλογικής ενοχής είναι η καλύτερη δυνατή εγγύηση ενάντια στην ανακάλυψη των ενόχων, και το ίδιο το μέγεθος του εγκλήματος η καλύτερη δικαιολογία για να μην κάνουμε τίποτα"

"Η βία ωστόσο μπορεί να παραμείνει ορθολογική μόνο εφόσον επιδιώκει βραχυπρόθεσμους στόχους...μπορεί να χρησιμεύσει στη δραματοποίηση αδικιών και στην προσέλκυση της προσοχής του κοινού"

"Ο κόσμος σήμερα, χρειάζεται, περισσότερο απ' οτιδήποτε άλλο, ένα "νέο παράδειγμα" έτσι ώστε (το επόμενο διάστημα) να μην καταντήσει μια εποχή υπερπολιτισμένων πιθήκων ή ακόμη χειρότερα, μια εποχή όπου ο άνθρωπος θα μετατραπεί σε κοτόπουλο ή ποντίκι, εξουσιαζόμενος από μια ελίτ που αντλεί τη δύναμή της από τις σοφές συμβουλές...διανοητικών βοηθών"

"Η ΠΡΑΞΗ είναι η ανθρώπινη απάντηση στο γεγονός ότι έχουμε γεννηθεί"

Δείτε και αυτό (Οξύ) αλλά και αυτό (Black Cat*Red Cat)

Το πολιτικό σκηνικό και ο ρόλος της αριστεράς

2008-08-21T10:02:46+00:00

Η ΝΔ ακολουθεί καθαρά στυγνή νεοφιλελεύθερη πολιτική ενώ χρησιμοποιεί γλώσσα του κέντρου, το ΠΑΣΟΚ δέχεται αναγκαστικά το νεοφιλελευθερισμό χρησιμοποιώντας σοσιαλδημοκρατική γλώσσα, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει πολιτική σοσιαλδημοκρατίας με γλώσσα αριστεράς, το ΚΚΕ έχει αριστερή πολιτική με κομμουνιστική γλώσσα. Ο μεγαλύτερος εγκλωβισμένος είναι ασφαλώς το ΠΑΣΟΚ αφού αν έρθει κάποια στιγμή στην κυβέρνηση οι επιταγές της ΕΕ δεν θα του επιτρέψουν να ακολουθήσει μη νεοφιλελεύθερη πολιτική. Το ΚΚΕ βλέποντας την όλη κατάσταση προσπαθεί και αυτό να τσιμπήσει ότι μπορεί.

Η πολιτική είναι όπως το μπιλιάρδο, η μια μετατόπιση συνεπάγεται πολλαπλές καραμπόλες. Η μετατόπιση , όμως, δεν είναι Ελληνικό ζήτημα, είναι διεθνές. Μπορεί τα καθεστώτα του υπαρκτού σοσιαλισμού να δυσαρεστούσαν τους πολίτες τους και να μην τους πρόσφεραν δημοκρατία και επαρκή ευημερία αλλά όσους δεν ζούσαμε υπο την επιρροή τους μας διευκόλυναν. Μετά την πτώση τους δεν υπάρχει πια αντίπαλο δέος. Ο νεοφιλελευθερισμός βρέθηκε να σκοράρει τρίποντο από την άλλη άκρη του γηπέδου, ανέπτυξε τη μυθολογία του νικητή, της μόνης αλήθειας, επειδή ήταν ο κύριος αντίπαλος αυτού που κατέρρευσε και όχι επειδή απέδειξε κάτι από μόνος του. Τζάμπα μάγκας δηλαδή. Η υιοθέτηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση νομισματικών-οικονομικών κριτηρίων σύγκλισης οδήγησε σε εφαρμογή νεοφιλελεύθερων πολιτικών. Πώς λοιπόν ένα κυβερνών κόμμα μπορεί να ακολουθήσει άλλη πολιτική εφόσον το άρθρο 28 παράγραφος 2 και 3 του Ελληνικού Συντάγματος αναφέρει ότι υπερισχύουν οι υπερεθνικές συνθήκες έναντι κάθε εσωτερικού δικαίου;

Αλλά και άλλη πολιτική να ακολουθούσε ένα κόμμα με διάφορες πιο ήπιες (υποτίθεται) προσαρμογές και "μεταρρυθμίσεις" το οικονομικό περιβάλλον θα την καταδίκαζε σε άμεση χρεωκοπία. Η παρούσα οικονομική ελίτ θέλει άμεσες λύσεις (άμεσο αιματοκύλισμα της εργασίας). Συνεπώς η κατάσταση δεν μπορεί να αλλάξει με αλλαγή της εξουσίας.

Όποιος λοιπόν δηλώνει κατά του εγκληματικού νεοφιλελευθερισμού ενώ διεκδικεί την εξουσία δεν λέει την αλήθεια. Όσες προσπάθειες και αν κάνει θα αναγκαστεί να ακολουθήσει το παρόν μοντέλο πολιτικής αποστασιοποίησης και οικονομικής ελευθερίας(=ασυδοσίας). Συνεπώς αν κάποιο αριστερό κόμμα υπό τις παρούσες συνθήκες επιχειρήσει να διεκδικήσει την διακυβέρνηση είναι σαν να αποδέχεται τον οικονομικό μονόδρομο οπότε παύει να είναι αριστερό. Κέντρο ασφαλώς δεν υπάρχει πια επί της ουσίας.

ΟΙ ΝΕΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ
Αυτά οδηγούν το ΠΑΣΟΚ σε αποστράγγιση, είναι θαύμα πως καταφέρνει να διατηρεί ακόμη αυτά τα υψηλά ποσοστά. Η μόνη ρεαλιστική στρατηγική για το ΠΑΣΟΚ είναι τουλάχιστον να αποκηρύξει δημοσίως τον νεοφιλελευθερισμό και την ελεύθερη ασυδοσία και να προτείνει σχέδιο δράσης στα πλαίσια της ΕΕ σε συνεργασία με άλλα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα για την αλλαγή δράσεων και στόχων της ΕΕ. Για παράδειγμα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι εντελώς ανεξέλεγκτη και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα το ίδιο. Οι περιορισμοί της ΟΝΕ είναι καθαρές εφαρμογές του νεοφιλελευθερισμού. Θα έπρεπε να τεθούν στόχοι που θα είναι το ίδιο αυστηροί με τους οικονομικούς στόχους του παρελθόντος και θα αφορούν την πολιτική ισότητα, την δημοκρατία, την οικονομική ισότητα, την προστασία των εργαζομένων. Αυτά πρέπει να κάνει άμεσα το ΠΑΣΟΚ για να έχει λόγο ύπαρξης. Το να προσπαθεί να ανταγωνιστεί τους νεοφιλελεύθερους μέσα στο γήπεδό τους είναι αδιέξοδο.

Ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΚΕ έχουν λιγότερες διαφορές από ότι νομίζουν. Η Παπαρήγα σε πρόσφατη ομιλία της στο Σύνταγμα έκανε ένα καθαρό άνοιγμα, μίλησε για διατήρηση της μικρής ιδιοκτησίας και των μικρών επιχειρήσεων καθώς και άλλα παρόμοια μη δογματικά. Τα δύο αυτά κόμματα (ίσως μαζί με ακόμη 2 πιο μικρά αριστερά και οικολογικά) έχουν μια επαναστατική δυναμική η οποία θα πρέπει να εστιαστεί στην οργάνωση του διαλυμένου συνδικαλισμού, στην οργάνωση πυρήνων αντίστασης και στην οργάνωση γενικότερα των πολιτών. Η οργάνωση είναι ο κυριότερος ρόλος των αριστερών κομμάτων, οργάνωση κατά του νεοφιλελευθερισμού, οργάνωση κατά της απορρύθμισης. Θα πρέπει να παράγουν σύγχρονες ιδέες επί της πραγματικότητας, με διεθνή συνεργασία, που θα αντικαταστήσουν τους εγκληματικούς θεσμούς που μας καταπιέζουν. Για παράδειγμα να κάνουν μελέτες και να προτείνουν με επιστημονικό τρόπο λύσεις για την ποινικοποίηση της κερδοσκοπίας, της κινητικότητας των κερδοσκοπικών κεφαλαίων, για την κατάργηση του πλουτισμού και της καταστροφής του περιβάλλοντος. Ακόμη, για την επιβολή μεγάλης φορολογίας στους μεγιστάνες (με διεθνή δέσμευση) και για την βελτίωση των δημοκρατικών θεσμών. Για παράδειγμα να επεξεργαστούν ένα πλαίσιο άμεσης δημοκρατίας με τη χρήση νέων τεχνολογιών.

Ο νεοφιλελευθερισμός είναι μια ιδιότυπη μορφή δικτατορίας του κεφαλαίου και έτσι θα πρέπει να τη διαχειριστούμε. Η αριστερά έχει χρέος να οργανώσει την αντίσταση σε αυτή την δικτατορία και παράλληλα να φέρει στο τραπέζι "πονηρές" προτάσεις για την φραγή της επέκτασής της. Οι προτάσεις δεν θα εφαρμοστούν άμεσα αλλά θα δείξουν στον κόσμο ότι υπάρχουν και άλλες λύσεις. Η επίκληση στο ένδοξο παρελθόν θα πρέπει να συνδυάζεται με το παρόν. Οι θεωρίες του 1800 τόσο θα πρέπει να εκσυγχρονιστούν με έξυπνες και πονηρές λύσεις.

Τις προτάσεις θα πρέπει να συνοδεύουν άμεσες δράσεις και παρεμβάσεις που θα οργανώνουν την κοινωνία. Ας βγει ενωμένη η αριστερά κάνοντας πρωτότυπες διαμαρτυρίες. Έξυπνες μορφές αποχής από την παραγωγή, το μποϋκοτάζ προϊόντων, ο έλεγχος ΜΜΕ, η επαναδραστηριοποίηση της κοινωνίας. Αυτά είναι τα πρώτα (νερόβραστα) βήματα της επαναστατικής δράσης. Η αναμονή της αυτοκατάρρευσης είναι μεγάλη παγίδα που οδηγεί στην εσωστρέφεια και την αδράνεια, στην παντελή κυριαρχία του κεφαλαίου.

Ας γίνει άνοιγμα όχι μόνο στην εργατική τάξη αλλά και προς την πλειοψηφία των μεσαίων στρωμάτων, των υπαλλήλων και των νεόπτωχων προϊσταμένων τους που δεν είχαν έως τώρα σχέση με την αριστερά. Ας καθιερωθούν δράσεις ενάντια σε συγκεκριμένες πρακτικές και ενάντια σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις. Ας δυσκολέψουμε τη ζωή και τη δράση του κεφαλαίου, ας κάνουμε αφόρητη τη ζωή των καπιταλιστών. Γιατί πρέπει κάθε επαγγελματικός κλάδος να διαμαρτύρεται και να απεργεί μόνος του; Ας υπάρξει αλληλεγγύη στις μορφές αγώνα, να κατεβαίνουν όλες οι επαγγελματικές κατηγορίες μαζί στους δρόμους. Γιατί να περιορίζεται ο αγώνας μόνο στις αυξήσεις μισθών, ας γίνουν μαζικές κινητοποιήσεις και για άλλους σκοπούς και με άλλες αφορμές.

Αν ήξερε ο λαός πόσο δυνατός είναι όταν είναι ενωμένος στους δρόμους θα καταλάβαινε ότι η φιλελεύθερη ολιγαρχία δεν έχει καμία πιθανότητα επιβίωσης. Ας ενωθεί η αριστερά διατηρώντας τις διαφορετικές της προσεγγίσεις. Όταν στη δικτατορία κάποιοι έβαζαν βόμβες δεν είχε σημασία αν ήταν κομμουνιστές, αναρχικοί ή ακτιβιστές. Σημασία είχε το αποτέλεσμα απέναντι σε ένα ολοκληρωτικό καθεστώς. Την ίδια σημασία έχει και σήμερα. Η αριστερά έχει την υποχρέωση να ξεσηκώσει τους πολίτες με συνεχή αντίσταση σε ένα νέο ανένδοτο αγώνα κατά της επιχειρηματικής ολιγαρχίας που θα οδηγήσει στην άμεση δημοκρατία και τον σεβασμό της ισότητας.

Πόλεμος στην Νότια Οσετία

2008-08-21T05:40:51+00:00

Μετά από μήνες και χρόνια «ψυχρού πολέμου» και εξοπλισμού και των δύο πλευρών, ο πόλεμος στη Νότια Οσετία ξέσπασε τη νύχτα της 8η και τον εγκληματικό βομβαρδισμό της πρωτεύουσάς της Τσινβάλι...

FREE GAZA 8 (ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΕΝ ΠΛΩ 6)

2008-08-21T03:00:50+00:00

FREE GAZA Τετάρτη, 20 Αυγούστου

Κατά τις 8 το πρωί φτάσαμε στη Λάρνακα. Από τη μεριά των κυπριακών Αρχών είχαμε ...; πριγκηπική υποδοχή. Περιπολικό του Λιμενικού βγήκε έξω και μας συνόδευσε στο εμπορικό λιμάνι (θυμίζω, ότι στη διάρκεια της νύχτας είχαμε συνεχή παρακολούθηση από τα σκάφη του Λιμενικού της Κύπρου). Στο εμπορικό λιμάνι μας έβαλαν σε μια περιοχή την οποία αομόνωσαν, ενώ όλες οι Αρχές (Λιμενικό, Τελωνείο, Ιμιγκρέισιον) ήρθαν στα σκάφη για τους τυπικούς ελέγχους. Υπήρχε μια διάθεση συνεργασίας και μια θέρμη που δεν τη συναντάς σε τέτοιες κρατικές υπηρεσίες.

Στο λιμάνι μας περίμεναν δημοσιογράφοι από διεθνή και κυπριακά πρακτορεία και μέσα. Βαρεθήκαμε να κάνουμε δηλώσεις, να δίνουμε συνεντεύξεις και να ποζάρουμε για φωτογραφίες.

To μεσημέρι μάς επισκέφτηκε ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Τ. Κουράκης, που βρίσκεται στην Κύπρο, και ζήτησε να επιβιβαστεί στα σκάφη για το ταξίδι προς τη Γάζα. Φυσικά, του είπαμε ότι είναι καλοδεχούμενος.

Ο Λιμενάρχης Λάρνακας έβαλε δυο δύτες να ψάξουν εξονυχιστικά κάτω από τα πλοία μας, ενώ εγκατέστησαν και υποβρύχια κάμερα. Ταυτόχρονα, ένας λιμενικός φρουρεί δίπλα από τα πλοία (εμείς βέβαια έχουμε τις δικές μας σκοπιές), ενώ από την είσοδο του λιμανιού περνούν μόνο όσοι είναι γραμμένοι στις δικές μας λίστες και με επίδειξη διαβατήριου ή ταυτότητας. Είναι φανερό, ότι οι Κυπριακές Αρχές δε θέλουν να συμβεί τίποτα στα πλοία μας όσο βρίσκονται σε κυπριακά νερά.

Με πλάγιο τρόπο πληροφορηθήκαμε ότι από τις 11 Αυγούστου το Ισραήλ, με έγγραφο που υπογράφει ο αρχηγός του Πολεμικού Ναυτικού, δέσμευσε μια ζώνη σε πλάτος όσο η Λωρίδα της Γάζας και σε βάθος περίπου 30 μιλίων για ναυτικά γυμνάσια, τα οποία δεν έχουν ημερομηνία λήξης! Οι δειλοί Σιωνιστές προσπαθούν μ'; αυτό τον τρόπο, δεσμεύοντας παράνομα τα χωρικά ύδατα μιας περιοχής την οποία υποτίθεται ότι δεν έχουν υπό κατοχή, να αποτρέψουν δυο ξύλινα σκάφη να προσεγγίσουν τη Γάζα.

Αργά το απόγευμα υπήρξε μια συνάντηση, στην οποία συζητήθηκαν όλ'; αυτά τα θέματα και πάρθηκαν αποφάσεις, οι οποίες βέβαια δε μπορούν να ανακοινωθούν. Αύριο το μεσημέρι έχουμε καλέσει τα ΜΜΕ για συνέντευξη Τύπου στο χώρο που έχουν δέσει τα πλοία.

Έφτασαν στην Κύπρο τα πλοία του Free Gaza Movement

2008-08-20T16:59:26+00:00

Σύμφωνα με ανακοίνωσ η της κίνησης Free Gaza, σήμερα στις 8:30 πμ τα πλοία Free Gaza και Liberty έφτασαν στην Κύπρο, και συνοδευόμενα από την κυπριακή ακτοφυλακή, άραξαν στη βόρεια πλευρά του εμπορικού λιμανιού της Λάρνακας.
«Περιμέναμε πολύ μέχρι να ενωθεί η ομάδα μας, που ήταν μοιρασμένη μεταξύ Κύπρου και Κρήτης. Είμαστε συγκινημένοι που οι δυο ομάδες που δούλεψαν σκληρά για το σχέδιό μας ενώθηκαν, και γεμάτοι ενθουσιασμό για την επικείμενη αναχώρησή μας για τη Γάζα. Κατά τη διαδρομή μας σήμερα, μας συνόδευσαν οι κυπριακές αρχές. Τώρα είναι η ώρα για τον κόσμο να μας συνοδεύσει στη Γάζα» δήλωσε ο Paul Larudee, ένας από τους οργανωτές.
Μετά τη λεπτομερή επιθεώρηση και των δύο πλοίων, οι λιμενικές αρχές θα επιτρέψουν στους 20 επιβάτες από την Κύπρο να επιβιβαστούν ώστε να γίνουν οι τελικές προετοιμασίες, συμπεριλαμβανομένης μιας τελετής μνήμης για τους περισσότερους από 5000 Παλαιστίνιους που έχουν χάσει τη ζωή τους από τον Σεπτέμβρη του 2000, όπως επίσης και για τους 34 ναυτικούς του USS Liberty που δολοφονήθηκαν από το Ισραήλ το 1967. Η τελετή θα γίνει αύριο Πέμπτη λίγο πριν τα πλοία ξεκινήσουν το τελικό στάδιο του ταξιδιού τους προς τη Γάζα. «Ήταν πολύ ευχάριστο να παρακολουθεί κανείς τα πλοία να φτάνουν μετά από υπομονετική αναμονή δύο εβδομάδων. Άξιζε όμως την αναμονή. Τώρα θα ετοιμάσουμε τα πλοία για να πλεύσουν στη Γάζα, γιατί αυτός είναι ο τελικός μας προορισμός. Ανυπομονούμε να φτάσουμε όσο το δυνατόν πιο σύντομα», δήλωσε χαρούμενος ο Fathi Jaouadi, ένας από τους επιβάτες.

Σε ανακοίνωσή του με τίτλο "Ήρθε η ώρα να σπάσουμε την πολιροκία", ο σύλλογος αλληλεγγύης στον Παλαιστινιακό λαό "ΙΝΤΙΦΑΝΤΑ" αναφέρει:

"Τα πλοία του Free Gaza Movement βρίσκονται ήδη στην Κύπρο. Πολύ σύντομα θα ξεκινήσουν το ταξίδι τους για την πολιορκημένη Γάζα.
Σκοπός τους είναι να αμφισβητήσουν έμπρακτα το θανατηφόρο αποκλεισμό που έχει επιβάλει το Ισραήλ στους Παλαιστίνιους της Γάζας.
Με μοναδικό όπλο την αλληλεγγύη, οι ακτιβιστές και οι ακτιβίστριες του Free Gaza Movement είναι αποφασισμένοι να αψηφήσουν την Ισραηλινή τρομοκρατία. Απέναντι σε αυτή την ειρηνικήπράξη πολιτικής ανυπακοής το Ισραήλ αντιπαρατάσσει τρομοκρατικές απειλές για βίαιη καταστολή, συλλήψεις και κατάσχεση των δύο πλοίων.
Δεδομένου ότι στα πλοία επιβαίνουν και Έλληνες, είναι προφανές το καθήκον της Ελληνικής κυβέρνησης να ασκήσει κάθε δυνατή πίεση στο Ισραήλ για να μη χρησιμοποιήσει βία κατά των ακτιβιστών και να αφήσει τα πλοία να περάσουν.
Ο Σύλλογος Ιντιφάντα στηρίζειτο Free Gaza Movement και μέλη του βρίσκονται στα πλοία.
Η πολιορκία της Γάζας οδηγεί στον αφανισμό έναν ολόκληρο λαό:
Ήρθε η ώρα να σπάσει!

Γλωσσολογία και πολιτική ΙΙ: Η μακεδονική

2008-08-20T15:01:55+00:00

Το σύντομο σημείωμα που ακολουθεί δεν εξαντλεί το θέμα της μακεδονικής γλώσσας, ούτε ασχολείται εξονυχιστικά με την γλωσσολογική ουσία του πράγματος. Αυτό που μας ενδιαφέρει να αναδείξουμε είναι το παράλογο του κυρίαρχου ελληνικού λόγου (τόσο στα ΜΜΕ όσο και στην επίσημη ελληνική θέση) σε σχέση με την μακεδονική γλώσσα της (Πρώην Γιουγκοσλαβικής) Δημοκρατίας της Μακεδονίας.

Γλωσσολογία και πολιτική ΙΙ: Η μακεδονική

Τον τελευταίο καιρό, φαίνεται να έρχεται στο προσκήνιο από την πλευρά της Δημοκρατίας της Μακεδονίας το ζήτημα της μακεδονικής γλώσσας, σε συνδυασμό με το ζήτημα μακεδονικής μειονότητας στην Ελλάδα. Εμείς δεν θα ασχοληθούμε συνολικά με το ζήτημα αυτό (θα επανέλθουμε πιο αναλυτικά), αλλά με την αντίδραση από την ελληνική πλευρά σε σχέση με το θέμα της γλώσσας.

Καταρχήν, είναι εντυπωσιακή η ευκολία με την οποία το μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού τύπου (και των ΜΜΕ γενικότερα) έχει ενσωματώσει τον κυρίαρχο λόγο του ελληνικού κράτους περί «δήθεν μακεδονικής» και «προκλητικής απαίτησης των Σκοπιανών». Αν εξετάσουμε λίγο τα επιχειρήματα που προβάλλονται από όλους τους υποστηρικτές αυτής της θέσης, θα δούμε ότι είναι τελείως ανεδαφικά. Συγκεκριμένα:

α) Σε πρώτο επίπεδο, υπάρχει η γνωστή επωδός ότι δεν μπορούν να αναφέρονται οι γείτονες σε καμία γλώσσα με το όνομα «μακεδονική», γιατί αυτός ο όρος αναφέρεται είτε στην αρχαία μακεδονική (που κατά τη γνώμη τους ταυτίζεται με αρχαία ελληνική διάλεκτο, αλλά βλ. παλιότερο άρθρο μας «Η "Μακεδονική": γλωσσολογία και πολιτική» γι’αυτό το θέμα) είτε σε κάποια μακεδονική διάλεκτο στην Ελλάδα ή, τέλος πάντων, όπως το όνομα «Μακεδονία» είναι ελληνικό έτσι και ο όρος «μακεδονική» πρέπει να αναφέρεται στην Ελλάδα. Όμως, όπως και στην περίπτωση του ονόματος, έτσι και στην περίπτωση της γλώσσας κάτι τέτοιο είναι μάλλον αστείο. Από τη μια, αυτό το όνομα χρησιμοποιούν οι ομιλητές για να προσδιορίσουν τη γλώσσα τους, όνομα που προϋπήρχε και της δημιουργίας του κράτους. Πέρα από αυτό όμως, ένα κράτος που έχει αναγνωριστεί σχεδόν από όλους με το όνομα «Μακεδονία» είναι φυσικό να ονομάζει τη γλώσσα του «μακεδονική», γιατί, όπως είναι προφανές, η γλώσσα μπορεί να αποτελέσει ένα πολύ ισχυρό εργαλείο δημιουργίας ταυτότητας. Θα ήταν πραγματικά αξιοπερίεργο η επίσημη γλώσσα ενός κράτους να έχει όνομα που να μην παραπέμπει στο κράτος αυτό (υπάρχουν φυσικά παραδείγματα, αλλά έχουν να κάνουν με διαφορετικούς τρόπους δημιουργίας των κρατών, όπως λ.χ. στην Αφρική). Άλλωστε, είναι γνωστό ότι μετά την διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, τα ανεξάρτητα πια κράτη (π.χ. η Κροατία ή η Σερβία) έχουν επιδοθεί σε μία προσπάθεια διαχωρισμού της γλώσσας τους από αυτήν των γειτονικών κρατών. Ένα ακόμα παράδειγμα αποτελεί η πρώην Τσεχοσλοβακία, όπου τώρα έχουμε δύο γλώσσες, την τσέχικη και την σλοβάκικη, μολονότι φαίνεται να υπάρχει αρκετή επικάλυψη και πιθανότητα αλληλοκατανόησης μεταξύ των ομιλητών των δύο γλωσσών. Όμως, και στην Ελλάδα τι έγινε; Ο όρος «ελληνικά» καθιερώνεται μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους, για να συνδέσει το νεοσύστατο κράτος με την αρχαιότητα, κάτι που δεν πετύχαινε βέβαια ο κοινός όρος «ρωμαίικα». Συμπερασματικά, η Δημοκρατία της Μακεδονίας δεν κάνει τίποτα αξιοπερίεργο χρησιμοποιώντας το όνομα «μακεδονική» για τη γλώσσα των κατοίκων της χώρας. Είναι χαρακτηριστικό ότι στη διεθνή βιβλιογραφία έχει καθιερωθεί ο όρος «Macedonian» για την γλώσσα της γειτονικής χώρας, αλλά βέβαια στην Ελλάδα υπάρχει ένα είδος δηλωμένης ή και σιωπηλής λογοκρισίας: αναφέρουμε απλά ότι στην ελληνική έκδοση του βιβλίου «Οι Γλώσσες των Κόσμου» (Εκδ. Σαββάλας), ενός πραγματικά πολύ ωραίου εκλαϊκευτικού βιβλίου για τις διάφορες γλώσσες του κόσμου, υπάρχει αναφορά στην «Σλαβική των Σκοπίων», ενώ φυσικά η πρωτότυπη, αγγλική έκδοση έχει τον όρο «Macedonian». Αναρωτιέται κανείς γιατί η «διόρθωση» αυτή γίνεται σιωπηρά...

β) Όμως, πέρα από το καθαρά τυπολογικό κομμάτι, υπάρχει και ένα άλλο ζήτημα που τίθεται από ελληνικής πλευράς: η «γλώσσα των Σκοπίων» δεν μπορεί να λέγεται μακεδονική, γιατί βασικά είναι μία βουλγαρική διάλεκτος, και ονομάστηκε μακεδονική τεχνητά για να αποφεύγονται οι συσχετισμοί με την Βουλγαρία και τη βουλγαρική γλώσσα. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό αυτό που γράφει ο Μπαμπινιώτης σε πρόσφατο άρθρο στο «Βήμα» (03.08.2008), ότι δηλαδή έχει «εκσερβιστεί» τεχνητά. Φυσικά, στην Ελλάδα γνωρίζουμε από τέτοιες τεχνικές, μια και η ελληνική «εξελληνίζεται» συνεχώς τους τελευταίους 2 αιώνες, σε μία συνεχή προσπάθεια να σβηστούν ανεπιθύμητα σημάδια (από την τουρκική, κυρίως, αλλά και από άλλες γλώσσες, όπως η ιταλική ή η γαλλική)! Από την άλλη, δε διακρίνουμε βέβαια την ίδια ετοιμότητα να ονομαστούν και τα πομάκικα βουλγαρικά, παρόλο που είναι πράγματι μια βουλγαρική διάλεκτος. Όμως ακόμα και αν δεχτούμε το σενάριο της στενής συνάφειας της μακεδονικής την βουλγαρική, αυτό σε καμία περίπτωση δεν μας λέει ότι θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί ο όρος «βουλγαρική» για την ονομασία της γλώσσας της Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Και η ολλανδική έχει στενή συνάφεια με την γερμανική, αλλά η Ολλανδία δεν έχει επίσημη γλώσσα κάποια «γερμανική», όπως βέβαια ούτε η Δανία και οι υπόλοιπες σκανδιναβικές χώρες. Πολύ απλά, «γλώσσα είναι μία διάλεκτος με στρατό και ναυτικό». Από την στιγμή που μία διάλεκτος έγινε το κύριο όργανο ομιλίας σε μία κρατική οντότητα, ουσιαστικά αποκτάει αμέσως και την προσωνυμία της γλώσσας, της οποίας το όνομα δεν μπορεί να καθοριστεί από την απώτερη καταγωγή της διαλέκτου.

Φυσικά, το όλο θέμα είναι άλλο: πέρα από αυτά τα επιχειρήματα, που δεν στέκουν από καμία πλευρά, το ζήτημα είναι φυσικά οι σλαβόφωνοι στην ελλάδα και το θέμα περί μακεδονικής μειονότητας. Εκεί είναι το πρόβλημα για την ελληνική πλευρά, η οποία έχει καλύψει αυτό το θέμα με ένα πέπλο λογοκρισίας και σιωπής εδώ και χρόνια, γνωρίζοντας ότι δεν την ευνοεί η συζήτηση για τους σλαβόφωνους στην ελληνική επικράτεια, οι οποίοι έχουν δεχτεί διωγμούς και με αφορμή τη γλώσσα τους (οι οποίοι, προσοχή!, μιλούν «ντόπια» ή το πολύ «σλάβικα» γενικώς και αορίστως, σε καμία περίπτωση βουλγαρικά, εκσερβισμένα ή μη). Πάντως, τους ίδιους πληθυσμούς που τώρα προσπαθεί είτε να κρύψει είτε να μειώσει αριθμητικά, στις αρχές του 20ου αιώνα είχε προσπαθήσει να τους προσεταιριστεί και γλωσσικά, θεωρώντας ότι η σλαβική «διάλεκτος» που μιλούσαν έχει περισσότερη συνάφεια με την ελληνική παρά με την βουλγαρική! Και φυσικά, δεν χρειάζεται παρά να δει κανείς επίσημα ελληνικά έγγραφα για να διαπιστώσει ότι στο μεσοπόλεμο μιλούσαμε κανονικά στην Ελλάδα για μακεδονική γλώσσα: είναι χαρακτηριστικό ότι ο Τριανταφυλλίδης αναρωτιέται τι θα γίνει με την διδασκαλία της ελληνικής στους σλαβόφωνους, που δεν πάει καλά, έχουμε φυσικά την έκδοση του «Αμπεσενταρ», του αλφαβητάριου για τους σλαβόφωνους, ενώ, για να θυμηθούμε και κάτι από την λογοτεχνία, ο Μυριβήλης στη «Ζωή εν τάφω», που τόσο πολύ διδάσκεται στα ελληνικά σχολεία, μιλάει καθαρά για πληθυσμούς που αισθάνονται Μακεδόνες. Άλλωστε, είναι γνωστή η τρομοκρατία που ασκήθηκε σε αυτούς τους πληθυσμούς μετά τον εμφύλιο (βλ. και το πολύ αξιόλογο βιβλίο: «Η απαγορευμένη γλώσσα» του Τάσου Κωστόπουλου).

Στην αντιπαράθεση με τη Δημοκρατία της Μακεδονίας, που και αυτή βέβαια κάθε άλλο παρά στερείται εθνικιστικής ρητορείας, η ελληνική πλευρά απαντάει με τη γνωστή τακτική της αποσιώπησης της αλήθειας, της παραπληροφόρησης, της εθνικιστικής υστερίας. Η μακεδονική είναι φυσικά η γλώσσα της Δημοκρατίας της Μακεδονίας, κάτι που δεν αποτελεί ούτε κορύφωση των «προκλήσεων», ούτε επιθετική ενέργεια: είναι απλά ένα ακόμα κομμάτι στη συνεχιζόμενη προσπάθεια της χώρας να αποτελέσει εθνικό κράτος. Όσο για τον εθνικισμό της Δημοκρατίας της Μακεδονίας, αξίζει ίσως μία επισήμανση: ναι μεν υποδέχτηκαν ως απόγονους του Αλέξανδρου την πακιστανική φυλή των Χούσνα, αλλά ποιος «ανακάλυψε» πρώτος τους απόγονους του Αλέξανδρου στο Αφγανιστάν, τους Καλάς; Πάντως όχι οι Μακεδόνες εθνικιστές.

«ανορθογραφίες»

Η "Μακεδονική": γλωσσολογία και πολιτική

2008-08-20T14:59:56+00:00

Με αφορμή τις συζητήσεις του τελευταίου καιρού για το "μέγιστο" εθνικό θέμα, επαναφέρουμε στην επικαιρότητα το από τριετίας κείμενο του συνανορθόγραφου Θοδωρή για τη "Μακεδονική"...

Το ζήτημα της αρχαίας Μακεδονικής γλώσσας ή διαλέκτου αποτελεί ένα εξαιρετικό παράδειγμα της στενής σχέσης ανάμεσα στην έρευνα με την ευρύτερη δυνατή έννοια, αλλά και ειδικότερα την γλωσσολογική έρευνα, και το εκάστοτε πολιτικό περιβάλλον. Αυτό είναι εμφανές από τις περιόδους αναζωπύρωσης του ενδιαφέροντος σχετικά με την "Μακεδονική": πέρα από τις αρχικές διαπιστώσεις και εικασίες του 19ου αιώνα, ο γνωστός νεο-γραμματικός γλωσσολόγος Γ. Χατζιδάκις αναλαμβάνει να ασχοληθεί με το ζήτημα λίγο πριν και κατά την διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων, με δύο μονογραφίες (1896, 1911), στις οποίες απευθύνει και μήνυμα στους "αδελφούς Μακεδόνες" οι οποίοι δοκιμάζονται. Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, το συμπέρασμα του Χατζιδάκι είναι ότι η Μακεδονική "αδιαμφισβήτητα" είναι διάλεκτος της αρχαίας Ελληνικής. Στη συνέχεια, πέρα από διάφορες μεμονωμένες έρευνες, το ενδιαφέρον στην Ελλάδα σχετικά με αυτό το ζήτημα αναθερμαίνεται την τριετία 1990-93, δηλαδή την περίοδο της μεγάλης εθνικιστικής έξαρσης με αφετηρία το όνομα της ΠΓΔΜ. Δεν είναι τυχαίο ότι σχετικός τόμος που εκδίδεται εκείνη την περίοδο έχει τον τίτλο: «Η γλώσσα της Μακεδονίας: Η αρχαία Μακεδονική και η ψευδώνυμη γλώσσα των Σκοπίων» (Εκδόσεις Ολκός, 1992). Είναι, κατά συνέπεια, εύκολα αντιληπτός και ο σκοπός της έκδοσης (που, σημειωτέον, περιλαμβάνει και τις δύο μονογραφίες του Χατζιδάκη που αναφέρθηκαν) και οι συγκεκριμένες θέσεις των συγγραφέων που συμμετείχαν. Έκτοτε, παράλληλα με την σχετική πτώση του ενδιαφέροντος της ελληνικής πολιτικής για το συγκεκριμένο θέμα, παρατηρείται και αντίστοιχη ύφεση στο ενδιαφέρον της γλωσσολογικής έρευνας, τουλάχιστον από την ελληνική πλευρά, η οποία σιωπηλά φαίνεται να θεωρεί το θέμα λήξαν.

Η παράλληλη πορεία του πολιτικού και γλωσσολογικού ενδιαφέροντος δεν είναι, φυσικά, ούτε δυσερμήνευτη ούτε σπάνια. Κατά μία έννοια, είναι κάτι το αναμενόμενο, αν θεωρήσουμε ότι η έρευνα συχνά κατευθύνεται (είτε σκόπιμα είτε όχι) με βάση το κοινωνικο-πολιτικό πλαίσιο και τις επιταγές του. Ωστόσο, για την περίπτωση της Μακεδονικής, η έρευνα ακολούθησε περισσότερο πολιτικές σκοπιμότητες παρά γλωσσολογικές αρχές. Με άλλα λόγια, το ζήτημα της αρχαίας Μακεδονικής δεν είναι ούτε ξεκάθαρο ούτε λυμένο, όπως το εμφανίζει η ελληνική πλευρά. Σε τι οφείλονται, λοιπόν, οι διχογνωμίες σχετικά με την καταγωγή της Μακεδονικής και πού χωρούν οι πολιτικές σκοπιμότητες σε ένα τέτοιο ζήτημα;

Το βασικό -γλωσσολογικό- πρόβλημα έχει ως αφετηρία την ουσιαστική έλλειψη στοιχείων σχετικά με την Μακεδονική. Όπως παραδέχεται η Παναγιώτου (2001), η οποία είναι η ερευνήτρια που υπερασπίζεται τα τελευταία χρόνια την ελληνικότητα της Μακεδονικής, το 99% των επιγραφών που μας έχουν σωθεί από την Μακεδονία είναι γραμμένες στην Αττική διάλεκτο, πιθανότατα λόγω της επιβολής της Αττικής ως επίσημης γλώσσας του Μακεδονικού βασιλείου ήδη από τα τέλη του 5ου- αρχές 4ου αι. π.Χ. Το υπόλοιπο 1% εκπροσωπείται από πολύ πρόσφατες ανακαλύψεις κάποιων -για την ακρίβεια, δύο- κατάδεσμων (δηλαδή, αντικειμένων που περιέχουν κατάρες), οι αρχαιότεροι των οποίων χρονολογούνται από τον 4ο αι. Ωστόσο, είναι γνωστό ότι η γλώσσα των καταδέσμων δεν μπορεί να αποτελέσει αξιόπιστη βάση για έρευνα, αφού περιέχει πολλές ηχομιμητικές λέξεις, ελλειπτικές δομές, φορμουλαϊκές δομές κλπ. (βλ. π.χ. Curbera & Jordan, 2001). Είναι προφανές ότι το επιγραφικό υλικό είναι απολύτως ανεπαρκές για οποιαδήποτε, πόσο μάλλον για ασφαλή συμπεράσματα.

Επομένως, ποιες είναι οι μαρτυρίες που έχουμε για την Μακεδονική και οι οποίες έχουν προκαλέσει τόσες διχογνωμίες; Όσο κι αν προκαλεί εντύπωση, η βασική πηγή πληροφοριών για την Μακεδονική είναι οι λεξικογράφοι του Βυζαντίου, και ιδιαίτερα ο Ησύχιος (5ος αι. μ.Χ.), ο οποίος στην καταγραφή σπάνιων λέξεων που επιχείρησε περιέλαβε και μερικές χαρακτηρίζοντάς τες "Μακεδονικές". Πέρα από τους λεξικογράφους, διαθέτουμε και έμμεσες μαρτυρίες από αρχαίους συγγραφείς, με τις οποίες θα ασχοληθούμε πιο αναλυτικά παρακάτω. Εκ πρώτης όψεως, αυτή η έλλειψη υλικού οδηγεί χωρίς δυσκολία στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν (μέχρι στιγμής, τουλάχιστον) στοιχεία για τον χαρακτήρα της Μακεδονικής, καθώς οι πρωιμότερες καταγραφές λέξεων (και φυσικά όχι κειμένων), με την εξαίρεση των ελάχιστων επιγραφών και μεμονωμένων σχολίων στους ελληνιστικούς συγγραφείς, προέρχονται από τον 5ο αι. μ.Χ., πολλούς αιώνες (περίπου 10) μετά την πιθανή επιβολή της Αττικής ως επίσημης γλώσσας του Μακεδονικού βασιλείου. Γι’αυτό το λόγο, στην πρόσφατη εγκυκλοπαίδεια των αρχαίων γλωσσών (Woodard, 2004), που περιλαμβάνει γλώσσες από διάφορες οικογένειες, η Μακεδονική κατατάσσεται στις γλώσσες για τις οποίες δεν έχουμε αρκετά στοιχεία για να μπορέσουμε να τις κατατάξουμε («insufficiently attested languages»), όπως και η Θρακική και αρκετές άλλες. Και πραγματικά, από γλωσσολογική πλευρά, αυτή θα ήταν η ασφαλέστερη λύση, λόγω ακριβώς της έλλειψης στοιχείων. Όμως, πολλοί ?έλληνες- ερευνητές αναφέρονται στη Μακεδονική σαν μια αυταπόδεικτα ελληνική διάλεκτο, και παρόλο που ένα τέτοιο συμπέρασμα δεν είναι απίθανο, ωστόσο παραμένει εξαιρετικά δύσκολο να αποδειχτεί με ασφάλεια.

Τόσο οι "λέξεις" του Ησύχιου, όσο και οι έμμεσες μαρτυρίες των αρχαίων συγγραφέων, δεν επιτρέπουν την εξαγωγή συμπερασμάτων, ακόμα κι αν υποθέταμε ότι θα ήταν αρκετές για την κατηγοριοποίηση της Μακεδονικής. Οι "λέξεις" του Ησύχιου μπορούν να χωριστούν σε τρεις κατηγορίες (Brixhe & Panayotou, 1997, Woodard, 2004): α) Σε λέξεις που μοιάζουν πολύ με γνωστές αρχαίες ελληνικές λέξεις (π.χ. "κομμάραι", πβ. ΑΕ "κάμμαροι" = είδος αστακού). β) Σε λέξεις που δεν έχουν καμία αντίστοιχη λέξη στην ΑΕ (π.χ. "αλιή" = αγριογούρουνο) και γ) Σε λέξεις που πιθανόν να έχουν αντιστοιχία με ΑΕ λέξεις, αν και διαφοροποιούνται σημαντικά στην μορφο-φωνολογία τους (π.χ. "άδη", πβ. ΑΕ "αιθήρ"). Μολονότι η πρώτη κατηγορία είναι η πολυπληθέστερη, η ύπαρξη των δύο άλλων κατηγοριών δεν επιτρέπει την εξαγωγή συμπερασμάτων με ασφάλεια, πόσο μάλλον όταν η καταγραφή αυτών των λέξεων είναι τόσο μεταγενέστερη του σταδίου που ενδιαφέρει κυρίως την σχετική γλωσσολογική έρευνα (κλασική και προ-κλασική περίοδος). Κι αυτό γιατί η σχετική πλειονότητα των εμφανώς "ελληνογενών" λέξεων μπορεί κάλλιστα να είναι το αποτέλεσμα της μερικής και ανεπαρκούς γνώσης των ελλήνων λεξικογράφων όσον αφορά τη Μακεδονική, ή της πολύ ισχυρής επιρροής άλλων Ελληνικών διαλέκτων, και κυρίως της Αττικής, στην Μακεδονική στους 10 αιώνες που μεσολάβησαν μέχρι την πρώτη καταγραφή Μακεδονικών λέξεων. Κατ’αυτόν τον τρόπο, το επιχείρημα ότι οι ξενικές λέξεις (κατηγορία β) αποτελούν δάνεια θα μπορούσε πολύ εύκολα να συμπεριλάβει και τις ελληνογενείς λέξεις, εφόσον δεν έχουμε καθόλου πληροφορίες για τα αρχαιότερα στάδια της Μακεδονικής, κυρίως πριν την επιβολή της Αττικής ως επίσημης γλώσσας.

Όσον αφορά τις έμμεσες μαρτυρίες των αρχαίων, η εικόνα είναι ακόμα πιο θολή. Υπάρχουν αντικρουόμενες αναφορές σχετικά με την θέση της Μακεδονικής και των Μακεδόνων σε σχέση με τα υπόλοιπα ελληνικά φύλα: Από τη μία πλευρά, ο Ηρόδοτος λ.χ. αναφέρει ξεκάθαρα ότι το Μακεδονικόν και το Δωρικόν ήταν δύο διαφορετικές ονομασίες για το ίδιο έθνος (Ι, 56), ενώ ο Πολύβιος χαρακτηρίζει τους Μακεδόνες και τους Έλληνες "ομόφυλους" (Ιστορίαι, 9.37.7). Από την άλλη πλευρά, ο ίδιος ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι ο βασιλιάς της Μακεδονίας Αλέξανδρος Α΄ μπόρεσε να πάρει μέρος στους Ολυμπιακούς απλά και μόνο επειδή απέδειξε ότι κατάγεται από το Άργος (V, 22 / VIII, 137-9), ενώ και ο Πλούταρχος (Αντώνιος, 27. 3-4, κ.α.) αναφέρεται στη Μακεδονική σαν "ξεχωριστή" γλώσσα. Μάλιστα, δεδομένης της σχετικής ελευθερίας με την οποία οι αρχαίοι χαρακτήριζαν "βαρβάρους" άλλους λαούς, καθώς και της πρώιμης εισαγωγής της Αττικής ως επίσημης γλώσσας, αλλά και των πιθανών φωνολογικών ιδιαιτεροτήτων της Μακεδονικής, η αντικρουόμενη αυτή εικόνα είναι λίγο-πολύ αναμενόμενη.

Η σύντομη έκθεση των σχετικών μαρτυριών μάλλον δικαιολογεί απόλυτα τον χαρακτηρισμό της Μακεδονικής ως γλώσσας με μη επαρκή στοιχεία για την κατηγοριοποίησή της: Άμεσες αρχαίες μαρτυρίες (επιγραφικές) είναι σχεδόν ανύπαρκτες, οι έμμεσες αρχαίες μαρτυρίες είναι σε μεγάλο βαθμό αντικρουόμενες (απηχώντας πιθανώς και την ίδια την αβεβαιότητα των αρχαίων σχετικά με τους Μακεδόνες), ενώ οι βασικές μαρτυρίες, δηλαδή οι λέξεις του Ησυχίου, είναι πολύ μεταγενέστερες, και αφορούν αποκλειστικά το λεξιλογικό επίπεδο, που αποτελεί το πιο επισφαλές επίπεδο για μια γλωσσολογική ανάλυση. Για παράδειγμα, αν υποθέταμε ότι ήμασταν Γάλλοι και είχαμε ένα σώμα δεδομένων της Αγγλικής που θα περιλάμβανε αρκετές λέξεις, θα μπορούσαμε εύκολα να υποθέσουμε ότι η Αγγλική είναι κάποια διάλεκτος της Γαλλικής, μια και η Αγγλική έχει χιλιάδες δάνεια από την Γαλλική λόγω της Νορμανδικής κατάκτησης και της μετέπειτα κυριαρχίας της Γαλλικής στο Αγγλικό έδαφος για κάποιους αιώνες. Ωστόσο, όπως είναι γνωστό, η Αγγλική ανήκει στις Δυτικές Γερμανικές (West Germanic) γλώσσες.

Παρ’όλα αυτά, στην τελευταία αναλυτική και γλωσσολογικά σύγχρονη ιστορία της ελληνικής γλώσσας (Χριστίδης, 2001), η Παναγιώτου αναφέρει πως «σήμερα η Μακεδονική εξετάζεται συνήθως στο πλαίσιο των ελληνικών διαλέκτων, αυτό δεν σημαίνει ωστόσο ότι έχουν λυθεί όλα τα προβλήματα». Βέβαια, από κει και πέρα, τα περισσότερα από τα προβλήματα αποσιωπώνται και η Μακεδονική εξετάζεται κανονικά στο πλαίσιο των ελληνικών διαλέκτων. Έτσι, μολονότι το διεθνές σκηνικό έχει πια διαφοροποιηθεί, και δεν «χρειάζεται» συστράτευση για το "Μακεδονικό" (όπως συνέβαινε στην περίπτωση του τόμου του 1992), η Μακεδονική εξακολουθεί να προσεγγίζεται με τρόπο μεροληπτικό.

Με όσα αναφέρθηκαν δεν υποστηρίζουμε ότι η Μακεδονική δεν ήταν ελληνική ή οι Μακεδόνες δεν ήταν Έλληνες κλπ. Γιατί, φυσικά, όλο το ζήτημα για την Μακεδονική δεν θα είχε ανακύψει χωρίς την ανάγκη από το επίσημο ελληνικό κράτος να τονίζει σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και με όλους τους πιθανούς τρόπους ότι «η Μακεδονία ήταν και είναι ελληνική». Για παράδειγμα, η περίπτωση της Θρακικής ελάχιστα ενδιαφέρει, μολονότι είμαστε σχεδόν σίγουροι ότι οι Θράκες δεν ήταν «ελληνικό» φύλο, κατοικούσαν εν μέρει και στην σημερινή ελληνική Θράκη και η γλώσσα τους πρέπει να ήταν μια Ινδο-ευρωπαϊκή γλώσσα, πιθανώς συγγενική με την Φρυγική. Προφανώς, η ξεχωριστή σημασία των αρχαίων Μακεδόνων έγκεται στις κατακτήσεις του Αλέξανδρου και στην δημιουργία των ελληνιστικών βασιλείων από τους διαδόχους του, γι’αυτό και η γλώσσα των προγόνων του Αλέξανδρου πρέπει να ήταν «οπωσδήποτε» ελληνική. Και μολονότι ο ίδιος ο Αλέξανδρος μπορεί να ένιωθε "Έλληνας", και δεν έχουμε λόγο να αμφισβητήσουμε τις σχετικές μαρτυρίες, ωστόσο αυτό δεν μας λέει πολλά σχετικά με το τι ένιωθαν οι Μακεδόνες του 6ου και 5ου αι π.Χ.. Επομένως, ξαναγυρίζοντας στο ζήτημα της Μακεδονικής, αυτό που υποστηρίζουμε είναι ότι η γλώσσα των Μακεδόνων πριν την επιβολή της Αττικής ως επίσημης γλώσσας του κράτους παραμένει άγνωστη: μπορεί πράγματι να ήταν μία διάλεκτος της Ελληνικής, ή μία γλώσσα συγγενική της Ελληνικής ή μία άλλη Ινδο-ευρωπαϊκή γλώσσα. Επιπλέον, η αντίληψη ότι η Μακεδονική πρέπει να ήταν μία διάλεκτος της Ελληνικής δεν θεμελιώνεται με ασφάλεια από τα υπάρχοντα στοιχεία, και είναι περισσότερο αποτέλεσμα ιδεολογικών και πολιτικών επιλογών, παρά γλωσσολογικών αναλύσεων. Σε κάθε περίπτωση, η πιθανότητα να είχε η Ελληνική συγγενικές γλώσσες, σε αντιστοιχία με όλες σχεδόν τις υπόλοιπες Ινδο-ευρωπαϊκές ομάδες γλωσσών (Κελτικές, Γερμανικές, Ιταλικές κλπ.), είναι πολύ μεγάλη, και μόνο σχετική έκπληξη προκαλεί το γεγονός ότι καμία γνωστή Ινδο-ευρωπαϊκή γλώσσα δεν φαίνεται να συγγενεύει στενά με την Ελληνική, με μόνη πιθανή εξαίρεση την Αρμενική, η οποία συγγενεύει έστω και σε μικρό βαθμό.

Συνοψίζοντας, παρά τα ελάχιστα στοιχεία και τις αντικρουόμενες μαρτυρίες των αρχαίων πηγών, η ελληνική έρευνα (στο βαθμό που εξακολουθεί να ασχολείται με το ζήτημα) εξακολουθεί να θεωρεί ότι η Μακεδονική ήταν αναντίρρητα μία ελληνική διάλεκτος, βασιζόμενη στην ανάγκη να αποδείξει ότι η «δόξα» των αρχαίων Μακεδόνων ανήκει στην Ελλάδα και να «διαφυλάξει» τα εθνικά της σύνορα από πιθανούς εχθρούς. Όλα αυτά είναι κατανοητά, και επαναλαμβάνονται σε τακτά χρονικά διαστήματα όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες χώρες (βλ. λ.χ. Barbour & Carmichael, 2000: "Language and Nationalism in Europe"), ωστόσο ανήκουν εξ ολοκλήρου στον χώρο της κρατικής ιδεολογίας και της πολιτικής εν γένει και μικρή σχέση έχουν με την γλωσσολογική έρευνα και τις μαρτυρίες. Και πραγματικά προδίδουν έναν περισσότερο ή λιγότερο κρυφό φανατισμό, αφού η γλώσσα που μιλούσαν οι Μακεδόνες του 6ου ή του 5ου ή και του 4ου αι. π.Χ., όποια κι αν ήταν, δεν αλλάζει ουσιαστικά καθόλου την εικόνα για την διάδοση της ελληνικής ως lingua franca στον χώρο της ανατολικής Μεσογείου κατά την ελληνιστική περίοδο, που προφανώς αποτελεί και το σημαντικό στοιχείο «εθνικής υπερηφάνειας». Αλλά ο εθνικιστικός φανατισμός δεν σχετίζεται στενά με την επιστημονική έρευνα, παρά μόνο με την "κατάλληλη" έρευνα που επιβεβαιώνει τις βασικές του αρχες.

Θοδωρής Μαρκόπουλος